Valkhofpark, Nijmegen

Valkhofpark Nijmegen

De Donjon van de Valkhofburcht bepaalde vanaf de middeleeuwen het silhouet van Nijmegen. In 1794 werd de burcht grotendeels afgebroken om plaats te maken voor een park. Stichting Donjon Nijmegen zet zich nu in voor herbouw van de historische reuzentoren, de Donjon. Bureau B+B maakte het ontwerp voor landschappelijke inpassing van de toren en revitalisering van het park. Het zoeken naar een balans tussen het monumentale karakter van het park en de belangrijke functie als evenementenlocatie was een belangrijk aspect van de opgave.

Archeologie
De geschiedenis van het Nijmeegse Valkhofpark gaat millennia terug. De heuvel van het Valkhofpark is als strategisch uitzichtpunt gebruikt door de Bataven, Romeinen en Merovingische machthebbers. Eeuwenoude archeologische relicten bepalen de identiteit van het Valkhofpark en zullen daarom zorgvuldig worden geconserveerd. Ze krijgen weer de ruimte die ze verdienen: overbodige beplanting en andere obstakels worden verwijderd. Ook de nieuwe Donjon krijgt een prominente plek, vrij op het plateau. Het padenstelsel wordt sterk gereduceerd om zo de relicten te benadrukken. Ondanks de archeologische waarden is het niet de bedoeling om een museum van het Valkhofpark te maken. Het park moet ook in de toekomst een belangrijke plek blijven voor recreatie en evenementen als de Nijmeegse Vierdaagse.

Tuinhistorie
Het Valkhofpark is sinds 1794 door verschillende ontwerpers ontworpen en herontworpen. Elk ontwerp is een afspiegeling van de visie die men in die periode op het landschap had. Het eerste ontwerp is gemaakt door Zocher senior. Het was een typisch park in vroege landschapsstijl met een heldere vorm. 30 jaar later voegde van Lunteren -conform de zich ontwikkelende Engelse landschapsstijl – extra slingerpaden toe, zodat er intensiever geflaneerd kon worden. In 1880 verbond Rosseels het park met het aangrenzende Hunnerpark. De laatste transformatie vond in 1980 plaats door stadsarchitect Roukema. De vier opeenvolgende ontwerpen dienen allen als basis voor een nieuwe interpretatie van het park. Wij grijpen voor ons ontwerp niet terug op een specifieke landschapsstijl, maar creëren een kader dat recht doet aan de vele lagen van de geschiedenis.

Revitalisering
Vandaag de dag heeft het Valkhofpark te maken met versleten verharding, rommelig meubilair, eentonige beplanting, vervaagde zichtlijnen en onduidelijke entrees. Herbouw van de Donjon biedt de mogelijkheid om het park te renoveren. De padenstructuur wordt versimpeld; de rondgang uit het eerste ontwerp van Zocher senior komt terug. Dit maakt de archeologische relicten beter zichtbaar. Tegelijkertijd ontstaat er een grote, centrale ruimte voor zowel contemplatie als evenementen. Alle ontwerpingrepen in het park ondersteunen deze focus op de relicten en op de ruimtebeleving van het plateau: Langs de rondgang ligt bijvoorbeeld een betonband, die glooiend het bestaande maaiveld volgt. Deze band is deels op zithoogte, zodat extra meubilair achterwege gelaten kan worden. Het waardevolle monumentale boombestand blijft behouden. We versterken het introverte karakter van de vesting aan de noordoostzijde. De entree aan de stadszijde krijgt zijn functie als voorplein weer terug.

Evenementen
Het Valkhofpark is een geliefde plek voor evenementen. In de negentiende eeuw werden er al concerten georganiseerd en vandaag de dag is het park vooral bekend van de Vierdaagse Feesten. Deze evenementen zijn fundamenteel voor de levendigheid van het park, maar ze vormen tegelijkertijd een risico voor het monumentale bomenbestand en de archeologie. Om de boomwortels en het bodemarchief niet te verstoren moet elke ingreep tot op de millimeter nauwkeurig worden uitgewerkt. Daarnaast hebben we gedragsregels opgesteld voor de opbouw en bevoorrading van de evenementen die ervoor zorgen dat het park zo min mogelijk schade oploopt. Door de padenstructuur te versimpelen en de rondgang terug te brengen creëren we een subtiele zonering in het park: de meeste activiteit zal zich op de rondgang concentreren.

  • Locatie: Valkhofpark, Nijmegen, Nederland
  • Opdrachtgever: Stichting Donjon Nijmegen